Belangrijkste punten

  • Geometrie bepaalt hoe we ruimtes ontwerpen, bouwen en ervaren.

  • Veel van de geometrische patronen die we gebruiken, vinden hun oorsprong in de natuur, van fractalen en spiralen tot symmetrie en mozaïekpatronen.

  • Door deze patronen toe te passen via biofilisch ontwerp kunnen we ruimtes creëren die uitnodigender, rustgevender en comfortabeler aanvoelen.

Geometrie is van begin tot eind een integraal onderdeel van het ontwerp.

Denk er maar eens over na. Architecten gebruiken geometrie om ruimte te bestuderen en in te delen, en om gedetailleerde bouwtekeningen op te stellen. Bouwers en ingenieurs vertrouwen op geometrische principes om constructies veilig te realiseren. Ontwerpers passen geometrie (samen met kleur en schaal) toe om prachtige interieurs te creëren.

Er zijn tal van voorbeelden van creatieve toepassingen van geometrie, van de gedetailleerde patronen in de islamitische architectuur tot de complexe fractals in de druppelschilderijen van Pollock en de strakke lijnen van moderne interieurs.

Maar geometrie is niet alleen een ontwerpmiddel. Het is ook nauw verbonden met de manier waarop we de wereld om ons heen ervaren. Waarom voelen bepaalde patronen rustgevend, boeiend of vertrouwd aan? En hoe kunnen ontwerpers geometrie gebruiken om ruimtes te creëren die zowel het welzijn als de esthetiek bevorderen?

Kort antwoord: kijk naar de natuur.

Wat de natuur ons kan leren over geometrie

Patronen zijn overal in de natuur te vinden: boomtakken, sneeuwvlokken, zebrastrepen en nautilusschelpen. We bestuderen deze natuurlijke patronen al sinds de oudheid, en pas sinds kort zijn we in staat om veel ervan te verklaren aan de hand van wiskunde, natuurkunde en scheikunde.

De meest voorkomende patronen zijn:

  • Symmetrie – de bijna-herhaling van een patroonelement door spiegeling of rotatie
  • Spiralen – een doorlopende en geleidelijk wijder wordende (of smaller wordende) curve rond een centraal punt
  • Fractalen – soortgelijke patronen die zich op steeds kleinere schaal herhalen
  • Tessellaties – patronen gevormd door herhalende tegels op een vlak oppervlak
Sedum plants

Biomorfische patronen: de buitenwereld naar binnen halen

Onderzoek toont aan dat uitzicht op de natuur zowel ons psychologisch als fysiologisch welzijn kan beïnvloeden. Evenzo kunnen natuurlijke elementen en weergaven van de natuur via biomorfische vormen en patronen helpen bij het creëren van ruimtes die uitnodigend, comfortabel en rustgevend aanvoelen.

Door op deze manier verbinding te maken met de natuur kunnen we inspiratie putten uit geometrische ontwerppatronen. Het vermijden van rechte hoeken en rechte lijnen voor een meer organische beweging binnen een ruimte, of het gebruik van de Fibonacci-reeks om verhoudingen te creëren, zijn twee voorbeelden van toegepaste geometrie in het ontwerp.

Van grote, driedimensionale structuren die doen denken aan honingraten tot cosmetische details die de groei van klimplanten nabootsen: biomorfische vormen en patronen brengen de natuur tot leven en verminderen stress in onze omgeving. En het werkt zowel op grote als op kleine schaal.

Wat zijn enkele eenvoudige manieren om dit biofilische ontwerppatroon toe te passen?

  • Ontwerp van paden en gangen
  • Ontwerpen van stoffen, tapijt en behang op basis van de Fibonacci-reeks of de gulden snede
  • Indeling van het constructiesysteem (kolommen in de vorm van bomen, leuningen als takken)
  • Vormgeving van meubilair

Wanneer geometrie en biofilie samenwerken

Geometrie speelt ook een rol in het biofilische ontwerppatroon ‘Complexity & Order’. Dit patroon, dat voortkomt uit onderzoek naar fractale geometrieën, heeft betrekking op onze reacties op fractalen in de natuur, de kunst en de architectuur.

In ruimtes waar ‘Complexity & Order’ wordt toegepast, ervaren we doorgaans minder stress en meer betrokkenheid. Dit komt doordat ze rijke zintuiglijke informatie onthullen, vergelijkbaar met wat we in de natuur tegenkomen. Het is de ideale balans tussen saai en overprikkelend.

Hoe passen we ‘Complexiteit & Orde’ toe in een ruimte?

  • Zichtbare constructies of exoskeletten
  • Modulaire systemen zoals tapijttegels, multifunctioneel meubilair of de integratie van flexibele, multifunctionele zones binnen een grotere indeling
  • Architectonische versieringen en wandkunst

Een voor de hand liggende toepassing van geometrie in design (en complexiteit en orde) is te vinden in islamitische kunst en architectuur. Denk aan felgekleurde kelim-tapijten, Marokkaans tegelwerk en met sterren bedekte moskeeën.

Waarom geometrie belangrijk is in het ontwerp

Het doel van ontwerpen met dit patroon is het creëren van een verrijkende omgeving op basis van inzicht in de symmetrieën, fractale geometrieën en ruimtelijke hiërarchieën die in de natuur voorkomen. Hoe complexer een systeem is, hoe geordenerder het wordt. Hoe geordenerder het is, hoe meer we ons op ons gemak voelen.

Mensen voelen zich instinctief aangetrokken tot visueel interessante ruimtes. Door de patronen die overal in de natuur voorkomen te begrijpen en deze bewust toe te passen, kunnen ontwerpers meer van de buitenwereld in onze gebouwde omgeving brengen.

Bronnen:

  1. Aeon,  Onderzoek toont aan dat uitzicht op de natuur zowel ons psychologisch als fysiologisch welzijn kan beïnvloeden.
  2. Terrapin Bright Green, , Biomorfische vormen en patronen
  3. Terrapin Bright Green, Complexiteit en orde