Ontwerpen met onderdelen

Stel dat de gevolgen van elke actie die u onderneemt gedurende jaren, decennia of zelfs eeuwen merkbaar zijn, wat wilt u dan achterlaten?

Als ontwerpers leven we in een tijdperk van ‘Long-Near’, zoals het Londense The Future Laboratory het noemt. Hiermee bedoelen ze dat acties belangrijker zijn dan ideeën voor degenen die een verschil willen maken. Diegenen kijken naar de impact die ze hebben en wat ze achterlaten... niet alleen gedurende hun eigen leven maar voor de komende eeuwen.

Maar wat betekent dat concreet voor ons? Laten we eens kijken naar ontwerper Trent Jansen.


Invloed in actie

De Australische ontwerper en ontwerpantropoloog Trent Jansen kreeg wereldwijde aandacht voor zijn recente interdisciplinaire en interculturele samenwerkingsproject Porosity Kabari (vertaling: poreus afval). Het project duurde drie weken en vond plaats op de Indiase Chor Bazaar-markt in Mumbai. Jansen liet zijn vertrouwde Australische leven achter zich en stortte zich in de relatieve chaos van de Indiase recycle-cultuur.

Jansen gebruikte alleen materialen en werkprocessen die beschikbaar waren in de bazaar. Door te experimenteren en veel te praten met marktverkopers en lokale ambachtslieden, ontwikkelde Jansen volledig nieuwe ontwerpmethodes.

Jansen maakte kennis met het manische tempo van dit soort lokale markten, de overlevingsdrang die alom aanwezig is in de harten, hoofden en handen van de marktverkopers en de culturele filosofie van Jugaad (doe de dingen zo goed mogelijk met de middelen die je tot je beschikking hebt). Zo werd hij gedwongen om elk ontwerpprincipe en elke werkmethode die hij kende, in twijfel te trekken.

"Terwijl de rest van de wereld worstelt met de milieugevolgen van een wegwerpmaatschappij met producten die ontworpen zijn met een beperkte levensduur, is India een plek waar vindingrijkheid nog steeds bij het leven van alle dag hoort," zegt hij.

Door de bazaar elke dag te bezoeken en nauwkeurig te observeren, kwamen Jansen en de partners met wie hij voor dit project samenwerkte op nieuwe ideeën en improviseerden ze met nieuwe vormen, technieken en materialen op basis van spontane en toevallige ontdekkingen.

"Hoe kan iets veranderen in iets anders?" vraagt Jansen. "Dat is de essentie van duurzaam ontwerp in een samenleving zoals India, een maatschappij zonder het sociale vangnet dat we in de westerse wereld kennen, een maatschappij waar de overlevingskans van elke persoon bepaald wordt door zijn unieke vermogen om creatief en vindingrijk te zijn."

Stel dat de gevolgen van elke actie die u onderneemt gedurende jaren, decennia of zelfs eeuwen merkbaar zijn, wat wilt u dan achterlaten?

"In dit soort bazaars krijgen veel bruikbare objecten een tweede leven. Een autodeur wordt omgevormd tot een ad hoc fornuis en van oude kleren worden tapijten gequilt voor slangenbezweerders."

De resultaten van Porosity Kabari zijn rijk en gevarieerd. Jansens laatste werk, Dropping a Kumhar Wala Mudka, (een eerbetoon aan Ai Wei Wei’s Dropping a Han Dynasty Urn), is een viering van de bedreven vaardigheden van de Kumhar Wala (pottenbakkers), die behoren tot de meest bedreven pottenbakkers ter wereld, maar ook een van de laagste kasten van India vormen. Kunstenaar en samenwerkingspartner Ishan Khosla maakte het werk Work in Progress for Better Tomorrow. Het werk, dat bestaat uit een bank in de vorm van een soort bouwsteiger, vertegenwoordigt middels vorm en structuur een land waar werk altijd in uitvoering lijkt te zijn. En kunstenaar en architectuurprofessor Richard Goodwin concentreert zich met 1:√2 CHARPAI FOR MUMBAI op de combinatie van de klassieke Indiase scooter en het typisch Indiase charpai-bed.

Het exotische palet aan materialen vormt – gezamenlijk met razendsnelle observaties, ongecontroleerde improvisatie en spontane resultaten een eerbetoon aan Jugaad. "Radicale transformatie op zijn best," aldus Jansen.

Het is een sociaal-culturele ontwerpreis die een onuitwisbare indruk heeft gemaakt op Jansen en zijn partners. Ook heeft het project een internationale groep ontwerpers gestimuleerd om op een andere, duurzamere en vindingrijkere manier over ontwerp na te gaan denken. En dat is op zichzelf al een belangrijke nalatenschap.

Meer informatie is te vinden op trentjansen.com/projects.